á
â
ă
ä
ç
č
ď
đ
é
ë
ě
í
î
ľ
ĺ
ň
ô
ő
ö
ŕ
ř
ş
š
ţ
ť
ů
ú
ű
ü
ý
ž
®
€
ß
Á
Â
Ă
Ä
Ç
Č
Ď
Đ
É
Ë
Ě
Í
Î
Ľ
Ĺ
Ň
Ô
Ő
Ö
Ŕ
Ř
Ş
Š
Ţ
Ť
Ů
Ú
Ű
Ü
Ý
Ž
©
§
µ
Recenzja książki: Moje dziecko się boi. Jak mogę mu pomóc?: Magdalena Lange-Rachwał. Warszawa: Difin, 2019 Każdy czasem się boi. To prawda. Lęk to bardzo powszechne zagadnienie. Nie ma osoby, która by się z nim nie spotkała. Dziecięce lęki od wielu lat są w kręgu w moich zainteresowań. Jako nauczyciel i rodzic wielokrotnie spotykałam się z sytuacjami trudnymi dla dzieci, w których musiałam wykazać się wiedzą, (...) opanowaniem, empatią. Postanowiłam poszerzyć swoje kompetencje w tym zakresie sięgając po pozycję „Moje dziecko się boi. Jak mogę mu pomóc?” Wybór tej książki o lękach spośród wielu innych okazał się bardzo trafny.
Magdalena Lange-Rachwał – autorka książki, to ceniony psycholog, terapeuta z bardzo bogatym doświadczeniem w pracy z dziećmi, jak i dorosłymi. Zaburzenia lękowe pod różnymi postaciami, z którymi autorka spotyka się bardzo często w swojej praktyce gabinetowej stały się inspiracją do popularyzowania wiedzy na ten temat. Niniejsza pozycja jest tego doskonałym przykładem. Autorka dzieli się także swoją wiedzą i doświadczeniem współpracując z takimi czasopismami jak Charaktery, Małe Charaktery oraz Psychologia w Praktyce.
Książka jest rodzajem przewodnika skierowanego do szerokiego kręgu odbiorców, w tym rodziców, opiekunów, wychowawców, pedagogów, którzy zmagają się z lękami swoich podopiecznych i chcą być dla dzieci wsparciem w trudnych dla nich chwilach. Na początku autorka omawia źródła lęku u dzieci, jego objawy oraz znaczenie w kontekście rozwoju emocjonalnego. Czytelnicy w prosty, przystępny sposób dowiadują się skąd się bierze lęk, jaką miał funkcję pierwotnie, a jaką pełni w dzisiejszych czasach. Autorka podkreśla, że „nie można żyć zupełnie bez lęku” i nie uchronimy dziecka przed nim. Ważne jest jednak, żeby dać dziecku narzędzia i być dla niego realnym wsparciem wtedy, kiedy lęk dziecka staje się patologiczny i uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie. Ignorowanie emocji i lęków dziecka oraz komunikaty: „czego ty się boisz?”, „uspokój się, to nic strasznego” nie są ani konstruktywne ani wspierające. Dziecko nadal pozostaje samotne z własnym problemem. Zadaniem rodzica jest nauczenie dziecka stawiania czoła lękom i trudnościom. Ta książka powstała po to, by wyposażyć dorosłych w konkretne umiejętności i techniki, które mogą być pomocne w radzeniu sobie z obawami dzieci. Poprzez mądre wspieranie dzieci budujemy ich poczucie pewności i sprawczości. Autorka wychodzi naprzeciw rodzicom i w kolejnym rozdziale przedstawia narzędzia do wykorzystania sprawdzone przez nią wielokrotnie w swojej pracy zawodowej. Są to przede wszystkim rozmowa, zabawa, drama, relaksacja, wizualizacja, mindfulness. Opisuje także, jak wykorzystać bajki terapeutyczne, baśnie, zabawki – przytulanki, lalki, pacynki i kukiełki.
W kolejnym rozdziale autorka omawia najbardziej typowe lęki oraz formy pomocy i wsparcia dzieci przez rodziców i nauczycieli. Są to m.in. lęk przed ciemnością, przed innymi dziećmi, przed nieznanym, przed śmiercią, przed wystąpieniami publicznymi, przed klasówką itd. Walorem tego rozdziału jest jego praktyczność. Autorka opisuje, w jaki sposób można wykorzystać narzędzia przedstawione w poprzednim rozdziale. Zarówno nauczyciel jak i rodzic dostaje konkretne wskazówki, np. jak poprowadzić rozmowę, by była wspierająca, jak wykorzystać zabawę, żeby dziecko mogło przećwiczyć sytuacje, których się obawia. W swojej pracy najczęściej korzystałam z bajek terapeutycznych i baśni. Ta książka utwierdziła mnie w przekonaniu, że klasyczne baśnie są świetnym przykładem dla dzieci przedstawiającym obraz świata, w którym jest dobro, miłość, zło, niesprawiedliwość, starość, śmierć. Dzięki baśniom nie „lukrujemy” rzeczywistości, a dajemy dzieciom możliwość poszukać odpowiedzi na trudne pytania i zaakceptować fakty nieuniknione.
W kolejnych rozdziałach omówione są lęki, w których wsparcie rodzica i nauczyciela nie jest wystarczające. Są to lęki, które wymagają wsparcia terapeutycznego, specjalistycznego. Celem tego rozdziału jest przekazanie rodzicom i nauczycielom wiedzy, kiedy trzeba szukać pomocy dla dziecka, by podjąć leczenie. Autorka dzieli się tutaj także swoim doświadczeniem z pracy terapeutycznej opisując przypadki swoich pacjentów oraz dając na końcu rozdziału wskazówki do pracy z dzieckiem w domu.
Przejrzysty układ, merytoryczne podstawy, kompetentne porady, sprawdzone narzędzia oraz zrozumiały język sprawiają, że książkę czyta się przyjemnie. Najważniejsze jednak jest to, że lektura tej pozycji daje ogrom wiedzy, narzędzi do wykorzystania, poczucie sprawczości oraz wiarę, że jesteśmy kompetentni, by wspierać nasze dziecko w mierzeniu się z własnymi lękami, obawami, trudnościami. Nasze dziecko stawiając czoła swoim ograniczeniom poprzez „praktykę” wzbogaca swoje zasoby osobiste. Dla mnie niezwykle istotne jest to, że z powodzeniem mogę polecić tę książkę rodzicom dzieci, wierząc, że pomoże im zrozumieć i zaakceptować lęki swoich dzieci i świadomie towarzyszyć swoim pociechom w trudnych dla nich momentach.
Natalia Stuper Nauczyciel wychowania przedszkolnego, nauczyciel bibliotekarz Publiczna Biblioteka Pedagogiczna w Poznaniu Filia w Obornikach